ଜିଏସ୍ଏଲ୍ଭି-ଏଫ୍୧୮ର ସଫଳ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ: କକ୍ଷପଥରେ ‘ଏନ୍ଭିଏସ୍-୦୩’ଶ୍ରୀହରିକୋଟାରୁ ରାତି ୧୧:୫୧ରେ ଉଡ଼ାଣ; ୧୮ ମିନିଟ୍ରେ ଉପଗ୍ରହ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କକ୍ଷପଥରେ ସ୍ଥାପିତ; ନାଭିକ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପୁଣି ଚତୁର୍ଥ ସକ୍ରିୟ ଉପଗ୍ରହ ସହିତ ସକ୍ରିୟଶ୍ରୀହରିକୋଟା, ୩୧ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ସ୍ୱଦେଶୀ ନେଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ‘ନାଭିକ୍’କୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା (ଇସ୍ରୋ) ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଛି। ଶୁକ୍ରବାର ବିଳମ୍ବିତ ରାତି ୧୧:୫୧ ମିନିଟ୍ରେ ଶ୍ରୀହରିକୋଟାସ୍ଥିତ ସତୀଶ ଧାୱନ ମହାକାଶ କେନ୍ଦ୍ରର ଦ୍ୱିତୀୟ ଲଞ୍ଚ ପ୍ୟାଡରୁ ଇସ୍ରୋର ତିନିସ୍ତରୀୟ ରକେଟ୍ ‘ଜିଏସ୍ଏଲ୍ଭି-ଏଫ୍୧୮’ ସଫଳତାର ସହ ଉତ୍କ୍ଷେପିତ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରାୟ ୧୮ ମିନିଟ୍ ଉଡ଼ାଣ ପରେ ଏହି ରକେଟ୍ ୨,୨୩୨ କିଲୋଗ୍ରାମ ଓଜନର ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଢ଼ିର ନେଭିଗେସନ୍ ଉପଗ୍ରହ ‘ଏନ୍ଭିଏସ୍-୦୩’କୁ ଭୂସ୍ଥିର ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ କକ୍ଷପଥ (ଜିଟିଓ)ରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲା। ଏହା ‘ଜିଏସ୍ଏଲ୍ଭି’ ରକେଟ୍ର ୨୦ତମ ଉଡ଼ାଣ ଥିଲା।ପ୍ରାୟ ୫୦ ମିଟର ଉଚ୍ଚତା ଓ ୪୨୦ ଟନ୍ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ଓଜନ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ରକେଟ୍ ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏକ ସଲିଡ୍ ଇନ୍ଧନ କୋର୍ ଷ୍ଟେଜ୍ ଏବଂ ଚାରୋଟି ତରଳ ଇନ୍ଧନ ଚାଳିତ ଷ୍ଟ୍ରାପ୍-ଅନ୍ ବୁଷ୍ଟର ସହାୟତାରେ ଲଞ୍ଚ ପ୍ୟାଡରୁ ଉପରକୁ ଉଠିଥିଲା। ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ବୁଷ୍ଟରଗୁଡ଼ିକ ପୃଥକ ହେବା ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ତରଳ ଇନ୍ଧନ ଇଞ୍ଜିନ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା ଏବଂ ଶେଷରେ ତରଳ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଓ ତରଳ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ କ୍ରାୟୋଜେନିକ୍ ଅପର ଷ୍ଟେଜ୍ ଉପଗ୍ରହକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କକ୍ଷପଥକୁ ନେଇଥିଲା।ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ପରେ ଇସ୍ରୋ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଡ. ଭି. ନାରାୟଣନ୍ କହିଛନ୍ତି, “ଜିଏସ୍ଏଲ୍ଭି-ଏଫ୍୧୮ ଯାନ ଏନ୍ଭିଏସ୍-୦୩ ଉପଗ୍ରହକୁ ଅତି ନିର୍ଭୁଲତାର ସହ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଉପବୃତ୍ତାକାର କକ୍ଷପଥରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି। ଏହି ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସଫଳତା ପାଇଁ ଇସ୍ରୋର ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମୀ, ଶିଳ୍ପ ସହଭାଗୀ ଓ ଶିକ୍ଷା ଜଗତକୁ ମୁଁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଉଛି।” ଉପଗ୍ରହର ସମସ୍ତ ପ୍ରଣାଳୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟବାନ ଥିବା ଏବଂ ସୌର ପ୍ୟାନେଲ୍ ଖୋଲି ଯାଇଥିବା ସେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।ଏନ୍ଭିଏସ୍-୦୩ ହେଉଛି ଇସ୍ରୋର ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଢ଼ିର ନେଭିଗେସନ୍ ଉପଗ୍ରହ ଶୃଙ୍ଖଳା (ଏନ୍ଭିଏସ୍-୦୧ରୁ ଏନ୍ଭିଏସ୍-୦୫) ମଧ୍ୟରୁ ତୃତୀୟ ଉପଗ୍ରହ।
ଏହା ସ୍ୱଦେଶୀ ଭାବେ ନିର୍ମିତ ରୁବିଡିଅମ୍ ପାରମାଣବିକ ଘଡ଼ି ସହିତ କ୍ରୟ କରାଯାଇଥିବା ପାରମାଣବିକ ଘଡ଼ି ମଧ୍ୟ ବହନ କରିଛି। ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଏଲ୍-୫ ଓ ଏସ୍-ବ୍ୟାଣ୍ଡ ସଙ୍କେତ ସହିତ ଏଥର ‘ଏଲ୍-୧’ ସଙ୍କେତ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି, ଯାହା ଅନ୍ୟ ଉପଗ୍ରହ ନେଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ବଢ଼ାଇବ ଏବଂ ନାଗରିକ ଉପଯୋଗିତାକୁ ବ୍ୟାପକ କରିବ। ଏହି ଉପଗ୍ରହର ଆୟୁଷ ୧୨ ବର୍ଷ ରହିବ।ନାଭିକ୍ ହେଉଛି ଭାରତର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଞ୍ଚଳିକ ଉପଗ୍ରହ ନେଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯାହା ଦେଶ ତଥା ଭାରତର ସୀମାଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧,୫୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥିତି, ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଓ ସମୟ (ପିଏନ୍ଟି) ସେବା ଯୋଗାଇଥାଏ। ଏହି ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ କେବଳ ତିନୋଟି ଉପଗ୍ରହ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱାଧୀନ ସ୍ଥିତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଅନ୍ତତଃ ଚାରିଟି ଉପଗ୍ରହ ଆବଶ୍ୟକ।
ଏନ୍ଭିଏସ୍-୦୩ ସ୍ଥାପିତ ହେବା ଫଳରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପୁଣି ନ୍ୟୂନତମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଛି ବୋଲି ଇସ୍ରୋ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯେ, ୨୦୨୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୯ରେ ଉତ୍କ୍ଷେପିତ ଏନ୍ଭିଏସ୍-୦୨ ଉପଗ୍ରହ ନିଜର କକ୍ଷପଥ ଉନ୍ନୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରି ନଥିଲା ଏବଂ ଚଳିତ ବର୍ଷ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୩ରେ ଆଇଆରଏନ୍ଏସ୍-୧ଏଫ୍ ଉପଗ୍ରହର ଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ପାରମାଣବିକ ଘଡ଼ି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲା। ଏହି ଦୁଇ ଘଟଣା ଯୋଗୁଁ ନାଭିକ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାର କ୍ଷମତା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା।ନାଭିକ୍ କେବଳ ଏକ ରଣନୈତିକ ଜାତୀୟ ସମ୍ପଦ ନୁହେଁ, ଏହା ରେଳ ଚଳାଚଳର ପ୍ରକୃତ ସମୟ ଅନୁଧ୍ୟାନ, ଯାନବାହନ ଓ ଜାହାଜ ଟ୍ରାକିଂ ଭଳି ନାଗରିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି। ‘ୱାନ୍ ନେସନ୍ ୱାନ୍ ଟାଇମ୍’ ପ୍ରକଳ୍ପର ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ। ଏହି ସଫଳତା ସହିତ ଇସ୍ରୋ ଚଳିତ ବର୍ଷର ପ୍ରମୁଖ ମିଶନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଆଉ ଏକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି।
